Łomża. Stary Rynek

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

1.Pierzeja wschodnia. Głównym budynkiem Starego Rynku jest ratusz. Został wybudowany w latach 1822-1823 wg projektu architekta Aleksandra-Groffe. Budowla piętrowa, klasycystyczna, na planie prostokąta. Fasada jest pięcioosiowa. Część środkowa jednoosiowa, zryzalitowana przechodzi w czworoboczną wieżyczkę. W latach 80-tych rozebrano prawą oficynę a w jej miejsce dobudowano nową część Ratusza. W latach 2005-2006 dokonano remontu kapitalnego Ratusz, w wyniku, którego na wieżyczkę powróciła półkolista kopuła, wg pierwotnego projektu.
2.Ratusz po remoncie 2005-2006 (część stara). Na wieżę powóciła półkolista kopuła.
3.Stary Rynek. Nowa część ratusza zbudowana w latach 80-tych po rozebraniu prawej oficyny.
4.Ratusz. Tablica pamiątkowa wmurowana w dowód pamięci i szacunku dla prezydenta Łomży w latach 1919-1934 Władysława Sikorskiego.
5.Podcienia kamieniczek pseudo barokowych. Widok od ulicy Farnej.
6.Pierzeja południowa. Klasycystyczne kamieniczki XIX wieku zniszczone całkowicie w czasie wojny, na ich miejscu wybudowano w latach 50-tych pseudobarokowe kamieniczki z podcieniami wg projektu Urszuli i Adolfa Ciborowskich.
7.Podcienia Kamieniczek pseudobarokowych. Widok od ulicy Giełczyńskiej.
8.Pierzeja zachodnia. W pierzeji zachodniej pomiędzy ulicą Długą i Rządową nie zostało prawie nic z przedwojennej zabudowy, Powstały całkiem nowe bezstylowe budynki.
9.Pierzeja północna W pierzei północnej nie zaszły żadne zmiany. Hala Targowa wybudowana w 1928 roku, w celu poprawy stanu sanitarnego w handlu łomżyńskim, trochę przebudowana w okresie powojennym, stoi do dziś.
10.Stary Rynek 8. Kamienica z XIX wieku.
11.Stary Rynek 8. Kamienica z XIX wieku. Widok od ulicy Krzywe Koło.
12.Stary Rynek 13. Kamienica z 1849 roku. W XX wieku silnie przebudowana.
13.Stary Rynek 16. Kamienica z XIX wieku. Silnie przebudowana w XX wieku

Temat Zabytki Łomży i okolic, opracowywany jest na podstawie:

1. Witold Jemielity
Dzieje Łomży Tysiącletnie

2. mgr Jolanta Deptuła(rozdz. XI, XII)
mgr Donata Godlewska (rozdz.II, III IV V VI)
mgr Czesław Nicewicz (rozdz. I, IX, X)
mgr Zdzisław Sędziak (rozdz. VII, VIII)
Łomża i województwo. Krajobraz i architektura

3. Czesław Nicewicz
Województwo Łomżyńskie. Przewodnik

4. Maria Kałamajska - Saed
Katalog Zabytków Sztuki
Województwo Łomżyńskie

5. Witold Jemielity
Łomża w okresie międzywojennym

6. Adam Dobroński
Łomża w latach 1866 - 1918

7. Donata Godlewska
Dzieje Łomży od czasów najdawniejszych
do rozbiorów Rzeczypospolitej XI wiek - 1793

8. Czesław Brodzicki, Donata Godlewska
Łomża w latach 1794-1866

Źródła zdjęć:

Zdjęcia Łomży współczesnej, wykonane przez autora tematu.
Zdjęcia Łomży przedwojennej:
www.lomza.glt.pl,
www.bagnowka.com/,
http://www.szukamypolski.com/

Łomża. Ulica Rządowa, jest jedną z ośmiu ulic, które z każdego rogu Starego Rynku po dwie odchodzą prostopadle do niego.

1 23. 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

1.Ulica Rządowa z 1913 roku, widok od Nowego Rynku do ulicy Krótkiej. Po lewej stronie na pierwszym planie widzimy kościół ewangelicki zniszczony przez Niemców w 1944 roku.
2.Ulica Rządowa obecnie, widok od Ronda.
3.Ulica Rządowa z 1914 roku, widok od ulicy Krótkiej w górę. Porównajcie zabudowę na ówczesnej, do obecnej Rządowej
4.Ulica Rządowa, obecnie od ulicy Krótkiej w górę.
5.Ulica Rządowa widok od Starego Rynku.
6.Hotel Gromada, pobudowany w latach siedemdziesiątych ub. wieku.
7.Ulica Rządowa 2. Budynki mieszkalne przy Rondzie wybudowane po wojnie.
8.Ulica Rządowa 4. Na rogu ulicy Krótkiej, wybudowany po wojnie.
9.Ulica Rządowa 6. Odtworzono budynek na jego pozostałościach powojennych.
10.Rządowa 8. Budynek z końca XIX wieku, bez dachu i stropów. Obecnie trwa tam tam remont.
11.Jedyne bydynki na ulicy Rządowej, które ocalały z pożogi wojennej.
12.Budynek, jako jeden z pierwszych w Łomży wybudowany powojnie
13.Ulica Rządowa 10, obok kamienicy zabytkowej, też jako jeden z pierwszych odbudowanych po wojnie.
14.Ulica Rządowa 12. Budynek na rogu Ulicy Rządowej i Starego rynku. Odbudowany razem z pierzeją zachodnią Starego Rynku.
15.Szczyt budynku pocztarska 1

maciek posiadasz archiwalne zdjęcia rynku Łomży za czasów, gdy był tam park? Najbardziej interesuje mnie widok na fontannę, która tam stała.

Łomża. Ulica Kaznodziejska

Ulica Kaznodziejska, jest ulicą która razem z ulicą Rządową odchodzi prostopadle z tego samego rogu Starego Rynku, tylko w kierunku północnym. Rządowa w kierunku zachodnim. Jest to ulica króciutka. Biegnie od Starego Rynku wprost do Klasztoru Kapucynów. Na planie Łomży z 1805 roku jest nazwa Kaznodziejska, ale w tym miejscu gdzie obecnie jest Kapucyńska. Na planie z 1872 roku, tam gdzie obecnie jest Kapucyńska widnieje nazwa Nadkanalna, a gdzie obecna Kaznodziejska, jest nazwa Kapucyńska. W książce ks. profesora Witolda Jemielitego jest wzmianka, że w 1925 roku były nazwy ulic Kaznodziejska i Kapucyńska i myślę że nazwy dotyczą tych ulic w miejscach gdzie są obecnie. Nazwa tej ulicy na trwale wpisała się w histotię miasta, że nawet nie próbowano zmieniać jej nazwy.

1 2 3 4

Zdjęcia autora postu.

1 Widok na ulicę Kaznodziejską od strony Starego Rynku, na końcu ulicy widzimy klasztor i kościół Kapucynów.
2 Widok na ulicę Kaznodziejską od strony Klasztoru, w głębi widzimy kamieniczki z podcieniami i powyżej nich wieżę dzwonnicy i dach Katedry.
3 Po prawej stronie ulicy Kaznodziejskiej, patrząc w kierunku klasztoru mamy bydynek mieszkalny wielorodzinny zbudowany w latach 60-tych XX wieku.
4 Po lewej stronie mamy poswiadłość prywatną, tuż za nią przy ulicy Krzywe Koło mamy parking.

Łomża. Ulica Radziecka
Od strony północnej Starego Rynku odchodzi ulica Radziecka.
Nazwa ulicy Radzieckiej pochodzi od dawnej nazwy Rady Miejskiej (Polska forma radziecki, która w dawnej Polsce była używana w odniesieniu do rad miejskich i sądów). Ulica Radziecka łączy Stary Rynek przez Kamienne Schody z dolną częścią ulicy Krzywe Koło, z ulicą Rybaki i ulicą Żydowską do rzeki Narew. Jest to ulica takiej samej długości jak Kaznodziejska. Na ulicy Radzieckiej po lewej stronie patrząc od Starego Rynku jest zabudowa prywatna przeważnie piętrowa, w której na parterach jest kilka niewielkich zakładów usługowych. Po prawej stronie zaś na początku ulicy znajduje się średniej wielkości jak na Łomżę sklep RTV, na końcu ulicy zaś znajduje się niepubliczne przedszkole.
1 2 3
4

1.Ulica Radziecka, widok od Starego Rynku. Po prawej stronie widać fragment sklepu RTV, w głębi ulica Krzywe Koło.
2.Ulica Radziecka. Widok od ulicy Krzywe Koło. W głębi widoczny Stary Rynek i kopuła Ratusza.
3.Niepubliczne Przedszkole Katolickie, prowadzone przez Zgromadzenie Sióstr Służek NMPN.
4.Sklep RTV, róg ulicy Radzieckiej i Ulicy Woziwodzkiej.

Nie ma żadnej wątpliwości. Na 100%. Przecież widac z prawej strony zdjęcia nad fontanną część Hali Targowej.

Łomża. Ulica Woziwodzka.
Jest to ulica, która razem z ulicą Radziecką (północ) odchodzą prostopadle od Starego Rynku , Woziwodzka w kierunku wschodnim.
Ulica ( Wodna w XVI w., Woziwoda w XIX w.) i Woziwodzka w XX wieku, która łączy Stary Rynek w kierunku wschodnim z ulicą Szkolną, Zieloną, Plac Zielony, dalej przez ulicę Rybaki aż do samej Narwi. Właśnie tą ulicą zaopatrywano miasto w wodę w dawnych czasach. Na Woziwodzkiej przeważa parterowa zabudowa prywatna. Jest też kilka kamieniczek, jedna nawet podobno z 1863 roku (Woziwodzka 4, w/g książki Katalog Zabytków i Sztuki. Województwo Łomżyńskie pod redakcją Marii Kałamajskiej - Saeed).
U zbiegu ulicy Woziwodzkiej i ulicy Plac Zielony był cmentarz żydowski. Cmentarz założono w 1830 roku na działce o powierzchni około 1,50 ha.. Cmentarz funkcjonował do 1890 roku, zachowało się na nim około 150 nagrobków, wszystkie z kamieni narzutowych.
W czasie II wojny światowej sierpnia 1941 roku ulica Woziwodzka była od północy graniczną ulicą "Żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" (Getta Żydowskiego).

1 23

456

789

1011

1.Widok na ulicę Woziwodzką od Starego Rynku.
2.Woziwodzka od Ulicy Zatylnej w stronę cmentarza.
3.Woziwodzka od cmentarza w stronę Starego Rynku.
4.Woziwodzka od ulicy Plac Zielony w stronę ulicy Zielonej.
5.Cmentarz żydowski przy ulicy Woziwodzkiej.
6.Cmentarz żydowski przy ulicy Woziwodzkiej.
7.Cmentarz żydowski przy ulicy Woziwodzkiej
8.Cmentarz żydowski przy ulicy Woziwodzkiej
9.Woziwodzka 4. Jedna z kamieniczek zabytkowych. Właśnie ta kamieniczka ma być podobno z 1863 roku. Kto pozwolił taki zabytek obłożyć winylową elewacją? Chyba, że to pomyłka w numeracji?
10.Woziwodzka 6. Bardziej prawdopodobne, że to ta kamieniczka może być tym zabytkiem.
11.Woziwodzka 10. Zabytkowa kamieniczka, prawdopodobnie też z końca XIX wieku.

Łomża. Ulica Senatorska.

W południowo – wschodniej części Starego Rynku w kierunku wschodnim odchodzi ulica Senatorska. Ulica Senatorska łączy obecnie Stary Rynek z obecną ulicą Generała Sikorskiego (dawniej Szosą Obwodową). W XVI wieku Senatorska kończyła się w miejscu gdzie w tej chwili jest III LO. Przed II wojną światową był to szpital żydowski. W XVI wieku w tym miejscu znajdował się Zamek Królewski, a ulica Senatorska kończyła się na głównej bramie wjazdowej do Zamku. Zamek ciągnął się od skarpy, aż do tego miejsca, gdzie jest obecnie Klasztor Benedyktynek. W czasie II wojny światowej ulica Senatorska była od południa ulicą graniczną Żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej ( getta żydowskiego). Dla upamiętnienia tamtych wydarzeń od strony Starego Rynku, gdzie znajdowała się brama główna getta, a jeszcze wcześniej Bożnica żydowska zniszczona w 1939 roku, umieszczona na ścianie jednego z budynków tablicę pamiątkową z brązu z napisem w języku hebrajskim: Wiecznej pamięci Żydów Ziemi Łomżyńskiej. Obecnie na ulicy Senatorskiej przeważa zabudowa parterowa, z wyjątkiem kilku kamienic przedwojennych i kilku budynków wielokondygnacyjnych wybudowanych po wojnie od strony Starego Rynku. Na samym dole, jest jeszcze budynek obecnego Urzędu Statystycznego, przedtem Szpitala Zakaźnego.

1 2 3


4 5 6

7 8 9

10 11 12


1.Ulica Senatorska od strony Starego Rynku.
2.Ulica Senatorska od ulicy Jana z Kolna w dół.
3.Ulica Senatorska od Placu Zielonego w górę. Zaznaczony strzałką były budynek Szpitala Zakaźnego. Obecnie Urząd Statystyczny.
4.Ulica Senatorska od ulicy Sikorskiego w stronę Starego Rynku.
5.Senatorska 7. Kamienica z początku XX wieku, o którą toczyła spór z władzami Łomży Gmina Żydowska.
6.Senatorska 9. Kamienica z początku XX wieku, jak numer wskazuje obok poprzedniej.
7.W tym miejscu była Główna Brama Wejściowa do Getta Żydowskiego.
8.Tablica pamiątkowa po eksterminacji Żydów w gettcie łomżyńskim.
9.Były szpital żydowski, obecnie III LO.
10.Widok Senatorskiej z 1915 roku.
11.Szpital żydowski przed wojną.
12. Szpital żydowski, wygląd po wojnie. Po odbudowaniu przeznaczony dla szkolnictwa.

Łomża. Ulica Giełczyńska

Ulicą odchodzącą w kierunku południowym jest ulica Giełczyńska. Dlaczego Giełczyńska? Jeszcze w XVII wieku była to ulica zamiejska i nazywaną ją Warszawską. Była drogą wyjazdową z miasta przez Giełczyn (dlatego Giełczyńska) do Zambrowa. U jej wylotu stał mostek i szlaban przy którym pobierano opłaty.
Obecna ulica Giełczyńska od strony Starego Rynku, po prawej stronie ulicy, prywatna zabudowa piętrowa ze sklepami i zakładami usługowymi na parterze. Po lewej stronie aż do samej ulicy Dwornej znajduje się budynek mieszkalny wielokondygnacyjny, w którym na rogu Dwornej i Giełczyńskiej odkąd pamiętam mieści się Apteka. Idąc dalej w kierunku południowym, po prawej stronie widzimy Katedrę z XVI wieku. Przy samej ulicy Figura Chrystusa na piedestale
Na rogu ulicy Giełczyńskiej i Dwornej kamienica, dawna własność lekarza Markiewicza, więcej opiszę ją przy ulicy Dwornej. Mijając ten budynek w kierunku południowym, następnym budynku Giełczyńska 11 wybudowany na początku XX wieku. W okresie międzywojennym Hotel „Metropol”.
Po wojnie w tym budynku początkowo była szkoła podstawowa nr 4, potem ZDZ, sklep PEWEX, sklepy prywatne. Teraz budynek stoi pusty i niszczeje.
Po prawej stronie za Katedrą w głębi ogrodów widać pałac biskupi, do którego można dostać się zabytkową bramą, ale mało uczęszczaną. Główne wejście do Pałacu Biskupiego jest od ulicy Sadowej Nieco dalej w stronę Polowej znajduje się Dom księży emerytów i przy samejj ulicy dawne Hale biskupie w których mieszczą się obecnie niewielkie zakłady usługowe i sklepy z różnego rodzaju towarem. Obok Hal biskupich widzimy Plac Niepodległości (Rynek Zambrowski), ale to już inny temat. Ulica Giełczyńska łączy się z Rondami im. Hanki Bielickiej i ul. Polową.

1 2 3 4
56 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

1.Widok na ulicę Giełczyńską od Starego Rynku.
2.Budynek mieszkalny wielorodzinny, ciągnący się od ulicy Senatorskiej aż do ulicy Dwornej, w narożniku budynku na parterze od ulicy Dwornej, apteka, która mieści się chyba w tym budynku od czasu oddania jego do użytku w latach 60-tych.
3.Figura Chrystusa na cokole. Widok od przodu.
4.Figura Chrystusa na cokole. Widok od ulicy Giełczyńskiej
5.Informacja o fundatorach figury Chrystusa. Data fundacji 1914 rok.
6.Brama do Pałacu biskupa od ulicy Giełczyńskiej. Mało uczęszczana.
7.Hotel Metropol
8.Dom księży emerytów.
9.Hale Biskupa, budynki z I połowy XX wieku.
10.Widok na ulicę Giełczyńską od Ronda Hanki Bielickiej.
11.Widok na plac Niepodległości (w głębi po lewej stronie dawny młyn).
12.Widok na trybunę honorową z lat świetności ( w głębi zabytkowe kamienice z początku XX wieku).
13.Domek należący do zespołu kościelnego z I połowy XX wieku.
14.Teatr Lalki i Aktora w budynku po byłej remizie strażackiej budynek wybudowany w 1935 Służył on straży do 1994 roku, potem został przekazany na potrzeby Teatru Lalki i Aktora.
15.Pałac Biskupa od strony ulicy Giełczyńskiej (1925r.)
16.Katedra, (prezbiterium, zakrystia) widok od ulicy Giełczyńskiej.

Łomża. Ulica Farna.

Z południowo – zachodniego rogu Starego Rynku odchodzi w kierunku zachodnim ulica Długa, a w kierunku południowym Farna. Zarówno ulica Farna jak i Długa powstały w XV wieku. Nazwa Farna dlatego, że prowadziła od Starego Rynku do Kościoła p/w Michała Archanioła zwanego Farą. Farą nazywał się kościół do chwili powstania diecezji łomzyńskiej, czyli do 1925 roku. W XVII wieku znajdował się na tej ulicy szpital św. Ducha dla chorych ubogich i nędzarzy. Nazwa ulicy była zmieniona po objęciu władzy przez wspieranych przez radzieckie władze polskich komunistów w dniu 9 września 1946 roku z Farnej na ks. Piotra Ściegennego, a w kwietniu 1989 roku po przywróceniu w Polsce demokracji z ks. Piotra Ściegennego z powrotem na Farną. W tej chwili ulica Farna posiada w większości prywatną zabudowę piętrową ze sklepami i niewielkimi zakładami usługowymi na parterze. Ulica w ostatnich latach została przy udziale mieszkańców Łomży wyłożona kostką bazaltową, o czym świadczą tabliczki pamiątkowe i zamieniona na deptak. Postawiono ławeczki i stylowe lampy. Dom w narożniku ulicy Farnej i Dwornej wybudowany w latach międzywojennych wykupiony w latach 30-tych przez kurię.Owarto w nim sklep z dewocjonaliami na parterze, na piętrze zaś mieszkali księża między innymi Antoni Roszkowski długoletni proboszcz katedry i redaktor gazety Życie i Praca. Do dziś należy do Kurii.

1 2. 3.

1.Widok na ulicę Farną od strony Katedry.
2.Widok na ulicę Farną od strony Starego Rynku.
3.Dom wybydowany w latach międzywojnnych, zakupiony przez kurię w latach 30-tych, do dziś jest jej własnością.

Łomża. Ulica Długa.

Jest to ulica łącząca Stary Rynek i Plac Kościuszki (Nowy Rynek). Do wybuchu II wojny światowej ulica Długa miała charakter handlowo-usługowy. Była reprezentacyjną ulicą Łomży.
Była to jednocześnie najbardziej atrakcyjna ulica pod względem architektonicznym. Widok te obrazuje jednocześnie, jakim zmianom uległa zabudowa Łomży, co było spowodowane ogromnymi zniszczeniami II wojny światowej.
Dawna zabudowa ulicy zachowała się tylko częściowo. Z istniejących do dziś budynków warto zwrócić uwagę na domy pod numerami 6 i 13. Budynek pod „szóstką", o fasadzie eklektycznej, z przewagą form neorenesansowych został wzniesiony w 1892 r. i przetrwał bez istotnych zmian. Natomiast budynek nr 13 został odremontowany. Obecnie mieszczą się w nim instytucje kultury: Wojewódzka Biblioteka Publiczna, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów, Galeria Sztuki Współczesnej Muzeum Okręgowego w Łomży.

Patrząc na ulicę Długą od ulicy Krótkiej w stronę Starego Rynku po prawej stronie, w porównaniu do okresu międzywojennego, widać jak została zniszczona. Nie próbowano nawet jej odbudować według architektury przedwojennej. Zamiast tego pobudowano wysokie budynki mieszkalne usytuowane prostopadle do ulicy, co kłóci się z historycznym układem miasta. Sytuację próbowano ratować dobudowując pawilony, aby zapełnić przestrzeń, ale nie dało to wartościowego rozwiązania urbanistycznego. Po lewej stronie zaś, część kamieniczek, co nie były całkowicie zniszczone zostało odbudowane, reszta została odbudowana „bezstylowo”. Kamienice na ulicy Długiej od Placu Kościuszki do ulicy Krótkiej, zostały odremontowane, dlatego że nie były całkowicie zniszczone.
Ulica Długa jak i wiele innych ulic w Łomży miała zmienianą nazwę. Decyzją z 18 stycznia 1940 roku okupant radziecki zmienił nazwę na Fryderyka Engelsa, po wojnie wrócono do dawnej nazwy, 9 września 1946 roku ponowna zmiana nazwy, tym razem na Mariana Buczka znanego komunistę. Historyczną nazwę przywrócono jej po przywróceniu demokracji w kwietniu 1989 roku.


1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18 19 20

1.Ulica Długa 1915 rok. Widok od ulicy Krótkiej w stronę Starego Rynku
2.Ulica Długa 1915 rok. Widok od Nowego Rynku Widok na ulicę Długą od Placu Kościuszki.
3.Widok na ulicę Długą od Placu Kościuszki
4.Ulica Długa 4, budynek z końca XX wieku. W latach powojennych i obecnie siedziba PSS Łomża.
5.Ulica Długa 6, budynek z roku 1892.
6.Długa 8 i 10. z końca XX wieku odbudowany. W 8 Rosmann
7.Długa 12, koniec XX wieku odbudowany po wojnie. Na parterze sklepy
8.Widok na ulicą Długą od ulicy Krótkiej do Placu Kościuszki.
9.Narożnik ulicy Krótkiej i Długiej, koniec XX wieku, Przetrwał wojnę ale jest nieco zmieniony według stanu pierwotnego. W okresie powojennym przez długi czas siedziba nadleśnictwa.
10.Krótka 6, róg Długiej Budynek z lat 60-tych XX wieku, w latach 2004-2006 odnowiony.
11.Widok na ulicę Długą od ulicy Krótkiej w stronę Starego Rynku.
12.Ulica Długa 18, nie odnowiony.
13.Ulica Długa 13, wyremontowany, siedziba biblioteki, Galerii i Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów.
14.Długa 20, odnowiony w ramach rewitalizacji w latach 2004-2006.
15.Długa 22, jak wyżej.
16.Pawilon między budynkami Długa 20 i Długa 22
17.Pawilon między budynkami 20 i18.
18.Pawilon ulica Długa 16.
19.Widok na ulicę Długą od Starego Rynku.
20.Długa 24, odnowiony w ramach rewitalizacji w latach 2004-2006

Łomża. Ulica Dworna - część 1

Dworna (Dworska) prowadziła w XVI wieku do zamku, dworu, stąd zapewne nazwa ulicy. Znajdował się on na skarpie (dzisiejsze LO III) i ciągnął się aż do miejsca w którym dzisiaj znajduje się zakon Benedyktynek. Została uregulowana w latach dwudziestych XIX wieku. Ze względu na przeznaczenie stawianych tam budynków można było ją określać jako ulicę „ finansowo-bankową”.
Dzisiejsza Dworna (od 1934 roku Generała Bronisława Pierackiego, od 1 lutego 1940 roku Sowiecka, od 21 grudnia 1949 roku Józefa Stalina, od 20 grudnia 1956 roku 22 lipca i od 27 czerwca 1989 roku ponownie Dworna) ulica ta łączy ulicę Generała Władysława Sikorskiego (Szosa Obwodowa) z Al. Legionów (dawna Świerczewskiego). Do lat 60 – tych połączona była z ulicą Wojska Polskiego, dalej z Nowogrodzką, ale po połączeniu ówczesnej ulicy Świerczewskiego z Placem Kościuszki została skrócona. W ramach rewitalizacji Starówki budynki Dworna 23B, 23 zostały odnowione.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

1. Dworna od ulicy Sikorskiego.
2. Dom na początku ulicy Dwornej
3. Widok na ulicę Dworną od ulicy Jana z Kolna w stronę ulicy Sikorskiego.
4. Słup ogłoszeniowy róg Dwornej i Jana z Kolna.
5. W miejscu zwanym Stokową Górą mamy zespół klasztorny Panien Benedyktynek z II połowy XVIII wieku.
Siostry Benedyktynki przybyły do Łomży w 1628 roku z Torunia. Początkowo osiedliły się w drewnianym klasztorze na Popowej Górze przy kościele Rozesłania Apostołów. W 1763 roku odsprzedały swój klasztor Ojcom Kapucynom, a same przeniosły się na obecne miejsce Odbudowa zespołu klasztornego ze zniszczeń wojennych trwała do 1955 roku. Kościół p.w. Trójcy Przenajświętszej jest w stylu klasycystycznym, na planie prostokąta, trójnawowy, z cegły, tynkowany, o wymiarach: dł. 25 m, szerokość 12 m, wysokość do sklepienia 10 m. Od południowe strony kościoła mamy klasztor murowany, dwukondygnacyjny, posiada trzy skrzydła, które zamykają prostokątny wirydarz dostępny tylko dla zakonnic.
6. Grota kamienna z figurą Matki Boskiej z Lourdes W 1931 roku w pobliżu kościoła zbudowano grotę z kamienia i umieszczono tam figurkę Matki Boskiej z Lourdes
7. Kamienica przy skrzyżowaniu Dwornej z Jana z Kolna, naprzeciwko klasztoru
8. Budynek zabytkowy z początku XX wieku, Dworna 26. Parterowy z wysokim dwuspadowym dachem.
9. Na ulicy Dwornej 22 przy skrzyżowaniu z ulicą Giełczyńską mamy dom klasycystyczny z lat 80-tych XIX wieku, własność lekarza Markiewicza. W latach 1919-1925 było w tym domu seminarium duchowne. W 1925 roku utworzono w nim Szkołę Powszechną i nadano jej nr 1. Po wybudowaniu w 1926 roku szkoły na Rybakach i po zmianie numeracji zmieniono na nr 6. Szkoła im. Królowej Jadwigi była w tym budynku do czasu reformy oświaty w 1998. W roku utworzono PG 4 i było do czasu jego likwidacji w 2005 roku. Na przełomie roku 2005-2006 przeniesiono do tego budynku Muzeum Północno-Mazowieckie z Domu Pastora na Krzywym Kole. W tej chwili trwa tam remont
10. Widok na ulicę Dworną od ulicy Giełczyńskiej w stronę ulicy Sikorskiego.
11. Widok na ulicę Dworną w stronę Al. Legionów.
12 Najstarszy zabytek, nie tylko w Łomży, ale i na całym północno - wschodnim terenie Polski. Jest nim kościół p/w św. Michała Archanioła i Jana Chrzciciela zwany farnym zbudowany w latach 1524-1525, od 1925 roku po utworzeniu diecezji łomżyńskiej - Katedra. Początkowo kościół budowany był jako bazylikowy, w latach 1519-1526 już jako pseudobazylikowy. Kościół jest orientowany, późnogotycki z cegły w układzie polskim i wendyjskim, o obniżonych nawach bocznych w stosunku do środkowej. Długość kościoła 53 m, szerokość 23 m, wysokość najwyższej części sklepienia19 m. W latach 1691-1692 przebudowano kościół pod kierunkiem Józefa Szymona Bellotiego. Na czym polegała przebudowa? Zmianie uległa fasada kościoła na styl barokowy, podwyższono ściany prezbiterium, obniżono dachy, wybudowano sygnaturkę. W latach 1752-1753 kościół wzbogacił się o murowany chór muzyczny. W 1933 katedra otrzymała 41 głosowe organy. W 1944 roku groziło katedrze zburzenie przez Niemców, ale dzięki perswazji Biskupa Kostki Łukomskiego i jego nieskazitelnej znajomości języka niemieckiego, do tego oficerowie niemieccy byli katolikami udało się biskupowi przekonać ich i odstąpili od wysadzenia katedry w powietrze. W 1957 roku rozmontowano ołtarz główny wczesnobarokowy z manierystyczną ornamentyką z 1620-27 i zastąpiono go ołtarzem marmurowym. Podczas prac remontowych, które odbyły się w prezbiterium katedry w II poł. 2005 roku natrafiono pod posadzką na kryptę. Po rozpoczęciu prac wykopaliskowych prowadzonych przez profesora Macieja Czarneckiego odnaleziono w sumie dziesięć krypt, z co najmniej dwoma pochówkami duchownych (w tym budowniczego katedry z XVI w.). Było także wiele innych pochówków – także poza kryptami (przysypane tylko ziemią). Do połowy grudnia 2005 r. odkopana ok. 70 pochowanych pod prezbiterium ciał.. W tej chwili trwa przebudowa podziemia prezbiterium.
13. Groby odkryte pod posadzką prezbiterium.
14. Pomnik Prymasa Tysiąclecia ufundowany w setną rocznicę urodzin. Monument przedstawia kard. Wyszyńskiego, trzymającego w rękach kartki ze swoich zapisków: Autorem monumentu jest prof. Czesław Dźwigaj z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Pomnik waży 700 kg i ma 2,85 m wysokości. Jest konstrukcją żelbetonową, obłożoną granitowym kamieniem. "Synowi tej ziemi - Prymasowi Tysiąclecia - diecezja łomżyńska" - głosi dedykacja na pomniku.

Łomża. Ulica Dworna - część 2

Poprzedni temat zakończyłem opis ulicy Dwornej na ulicy Farnej. Dworna jako jedna z nielicznych częściowo ocalała z pożogi wojennej, i dlatego możemy podziwiać tak wspaniałe budynki.
W ciągu ulicy Dwornej począwszy od ulicy Sadowej, a kończąc na Placu Jana Pawła II zachował się w pierzei południowej specyficzny wielkomiejski charakter miasta z końca XIX wieku. Autentyczne wnętrza podwórkowe, okolone charakterystycznymi oficynami oraz zespoły kamienic. Budynki te tworzą ciągi złożone z dwu i trzy kondygnacyjnych fasad, bogato ozdobionych gzymsami, opaskami otworów, sztukaterii, żeliwnymi balustradami i balkonami.
Nad czterokolumnowym środkowym ozdobna facjatka. Okna arkadowe i prostokątne, balkony murowane i żeliwne, bogata dekoracja sztukatorska.
Po zniszczeniach wojennych, ulicy Dwornej nowa zabudowa o nowoczesnej jak na owe czasy architekturze harmonijnie została połączona z istniejącymi budynkami, chodzi tu w szczególności o część ulicy Dwornej na odcinku od ulicy Krótkiej do ulicy Farnej
Tak jak ulica Długa była od końca XIX wieku do 1939 roku była ulicą reprezentacyjną Łomży, tak ulicę Dworną ze względu na instytucje tam znajdujące się można było ją nazwać centrum bankowym Łomży.
Tak dużego zakresu robót modernizacyjnych i restauracyjnych łomżyńska starówka jeszcze nie przeżywała, a Dworna należy przecież do starówki. Na ulicy Dwornej w XVI wieku, kończyła się zabudowa miasta od strony południowej
A wszystko to jest możliwe miedzy innymi dzięki środkom unijnym i władzom Łomży, że ich projekty zyskały uznanie. Przy Dwornej na pomieszczenia użytkowe adaptowane są także strychy i poddasza. Wszystkie jednak przede wszystkim zostały ocieplone. Prace remontowe prowadzone były kompleksowo – od uporządkowania piwnic, aż po remonty dachów.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

1. Dom katedralny od Dwornej. Dawna kamienica Stanisława Michałowskiego. Wyróżniała się w szczególności od strony Dwornej. Trzykondygnacyjna, jedenastoosiowa. Ozdabiały ją 4 balkony z kutego żelaza na pierwszym i drugim piętrze., umieszczone w 3-ej i 9-tej osi. Elewację parteru i pierwszego piętra zdobi poziome boniowanie. Dwuwarstwowy gzyms z otynkowanej cegły oddziela parter od pierwszego piętra. Okna osłaniały ozdobne gzymsy: na parterze pionowy w formie korony kwiatu, na piętrze łukowe w pierwszej i jedenastej osi, a trójkątne w pozostałych osiach, oraz linijne na drugim piętrze. Fasadę zamykał zdobiony podwójny ciągły gzyms poddachowy. Wejście do kamienicy zaopatrzone było w podwójne odrzwia, do których prowadziły dwa schodki. Brama wjazdowa znajdowała się od ulicy Sadowej, Od strony ulicy Sadowej i od strony cmentarza farnego wznosiły się dwie oficyny. Był to najbardziej monumentalny budynek do chwili wybudowania kamienic mieszczących Kasę Przemysłowców i Bank Państwa. Jaki jest wygląda obecnie widać na załączonym zdjęciu.
2. Widok na ulicę Dworną od ulicy Farnej.
3 Budynek Kozłowskiego. Budynek w narożniku Sadowej i Dwornej to dawna własność Kozłowskiego. W budynku tym na dole mieściła się drukarnia Krzyżanowskiego, zaś na piętrze mieściło się gimnazjum żydowskie dr Szymona Goldlusta. W tym budynku w 1906 roku powstała Szkoła Handlowa.
4. Dawna Kasa Przemysłowców. Następny w ciągu jest obecny Sąd Okręgowy (Dworna 16). Pierwotnie siedziba Kasy Przemysłowców. Neobarokowy wzniesiony wg jednego źródła w 1888 roku wg innego w latach 1907 - 1909 na planie prostokąta według projektu inżyniera i kierownika Wydziału Budowlanego Rządu Gubernialnego w Łomży, Franciszka Przecławskiego. Budynek został zbudowany na siedzibę działającej od 1885 r. Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Łomżyńskich. Celem tej instytucji było udzielanie pożyczek terminowych na niewielki procent, dzięki czemu wpływała ona na rozwój gospodarczy miasta i okolic. Budynek trzy kondygnacyjny z boniowanym przyziemiem, trzema ryzalitami, ujętymi na górnych kondygnacjach w półkolumny kompozytowe. Ryzality boczne zwieńczone trójkątnymi przyczółkami. Obecnie siedziba Sądu Rejonowego.
5. Dawny Bank Państwa. Do Gmachu Sądu przylega budynek wzniesiony wg projektu Feliksa Łowickiego, w latach w 1910-1912 jako siedzibę Oddziału Banku Państwa Rosyjskiego (Dworna 14). Bank, wybudowany w stylu neorenesansowym na planie prostokąta, jest trzykondygnacyjny, z wysokimi suterenami oraz niższymi łącznikami po bokach, w których były bramy przejazdowe. Obecnie jest siedzibą Kredyt Banku S.A. Oddział w Łomży. Wewnątrz zachowały się sztukaterie i stolarka z czasów budowy, jak również klatka schodowa z żeliwnymi, ozdobnymi poręczami. Fasada jest siedmioosiowa, w trzeciej, wyższej dzielona jest jońskimi pilastrami, między nimi wielkie, arkadowe okna. Dachy dwuspadowe kryte blachą.
Przed budynkiem stoi pomnik Bohdana Winiarskiego odsłonięty 10 kwietnia 1987 r.
Na tablicy napis: Profesor Bohdan Stefan Winiarski 1884-1969 Przewodniczący Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze w latach 1961 – 64. Syn Ziemi Łomżyńskiej Ufundowano staraniem społeczeństwa Łomży w Roku Pokoju. Był absolwentem Gimnazjum w Łomży. Autor projektu: Krystyna Winiarska - Gotowska.
6, 7. Dworna 10, 12 budynki dawnej Komunalnej Kasy Oszczędnościowej obecnie BGŻ. Budynek Banku Gospodarki Żywnościowej sąsiadujący z obecnym Kredyt Bankiem, pobudowany w końcu XIX wieku (Dworna 10, 12). Budynek ten był własnością Komunalnej Kasy Oszczędnościowej powiatu łomżyńskiego. Zorganizował ją w 1926 r. Romuald Bielicki, ojciec Hanki Bielickiej - poseł na sejm, mieszkaniec Łomży (zginął w ZSRR). Była ona zakładem samorządu terytorialnego, przyjmowała wkłady oszczędnościowe, udzielała kredytów oraz wykonywała inne operacje bankowe. Przed wojną Kasa posiadała oprócz własnego gmachu, dorobek składający się z kapitału 2749639 zł (przy ówczesnej cenie 15 zł za 100 kg żyta). Kasę wciągnięto do Rejestru Handlowego Sądu Okręgowego w Łomży w dniu 30 grudnia 1937 r. W okresie okupacji niemieckiej na jej miejsce zorganizowano niemiecka kasę oszczędności. We wrześniu 1945 r. władze miejskie zdecydowały o wznowieniu kasy oszczędności.
8. Kolejnym budynkiem z bramą wjazdową jest dawny Zakład Stolarski Kowalskiego (od 1890 roku)
9. Najstarsza część dawnego Pałacu Gubernatora obecnie Seminarium. Obok Zakładu Stolarskiego Kowalskiego mamy północną najstarszą część mieszkalną z 1845 roku (obecnie Bursda Szkolna Kleryków), do którego dołączono skrzydło zachodnie Pałacu Gubernatora z 1866r (Wyższe Seminarium Duchowne) od strony Placu Sobornego (Jana Pawła II).
10. Plac Soborny, później Henryka Sienkiewicza, obecnie Jana Pawła II od strony ulicy Dwornej
11. Dworna 4 od strony ulicy Sienkiewicza. Przy Al. Legionów (Dworna 4) budynek wzniesiony w latach międzywojennych
12. Dworna 4 fasada
13. Widok na ulicę Dworną od Al. Legionów.
14. Dworna 3, 5 ten drugi jak widać z bramą przejazdową. Od strony Al. Legionów mamy zabytkowe budynki (Dworna 3, 5). Dworna 5 budynek piętrowy w dolnej kondygnacji na osi brama przejazdowa do budynku Długa 6 sklepiona łukiem koszowym, górna kondygnacja dzielona pilastrami toskańskimi.
15. Naprzeciw Placu Jana Pawła II market Biedronka
16 Dworna 13 przy Biedronce
17. Dworna 19 przy kamienicy Wejrocha nie odnowiony, z okresu międzywojennego.
18. Budynek Dworna 21, z początku XX wieku, nieodnowiony. Obecnie siedziba Sanepidu
19,20,21,22,23. Budynki Dworna, odnowione w ramach rewitalizacji.
24. Budynek adwokatów Dworna 23a. Nieodnowiony
25. Budynek wykupiony przez kurię w latach międzywojennych (róg Farnej i Dwornej) W narożniku ulicy Farnej i Dwornej w latach międzywojennych wybudowano dom, wykupiony później przez kurię, w którym otwarto sklep z dewocjonaliami na parterze, na piętrze zaś mieszkali księża między innymi Antoni Roszkowski długoletni proboszcz katedry i redaktor gazety Życie i Praca.

Łomża. Ulica Sadowa.

Nazwa ulicy pochodzi od tego, że prowadziła wśród sadów, do dziś są jeszcze między ulicą Sadową, Polową i Giełczyńską ogrody biskupie. Pedagogiczna Biblioteka w Łomży.
Ulica Sadowa wytyczona została w 1854 roku, w 1934 została przemianowana na Leona Kaliwody, który zginął na ulicy Sienkiewicza w listopadzie 1918 roku, w czasie rozbrajania patrolu niemieckiego. W 1940 roku sowieci powrócili do nazwy Sadowa. W 1989 roku na fali zmian nazewnictwa ulic, która udzieliła się też biskupowi Juliuszowi Peatzowi i zaproponował zmianę nazwy na ulicę Katedralną. Powód, od strony ulicy Sadowej jest główne wejście do Katedry, po za tym na tej ulicy znajduje się więcej budynków kościelnych związanych z Katedrą. Sprzeciwili się temu pomysłowi mieszkańcy tej ulicy, ponieważ ulica ta jak wspomniałem wcześniej nazwę Sadowa z krótkimi przerwami od 1854 roku. Mimo sprzeciwu mieszkańców radni uwzględnili wniosek biskupa, ale na krótko, bo już na kolejnej sesji MRN decyzję cofnięto i wrócono do nazwy Sadowa. I tak pozostało do dnia dzisiejszego.
Ulica Sadowa, patrząc od ulicy Dwornej po lewej stronie, są to obiekty kościelne. Zresztą cały teren w tym czasie między ulicami: Dworną, Giełczyńską, Polową i Sadową prawdopodobnie od XVI wieku, od chwili rozpoczęcia budowy fary pod wezwaniem św. Michała Archanioła, (od 1925 roku katedry po utworzeniu diecezji łomżyńskiej), należy do kościoła.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13


1. Widok na ulicę Sadową od strony ulicy Dwornej
2. Dom katedralny od ulicy Sadowej.. Dawna kamienica Stanisława Michałowskiego. Opis w temacie Ulica Dworna – część 2 pkt. 1
3. Na parterze domu katedralnego Kancelaria Parafialna od strony Katedry
4. Ozdobna kamienica eklektyczna Sadowa 2. Opisana w temacie Dworna część - 2
5. Wejście główne do Katedry od strony ulicy Sadowej
6. Instytut Teologiczny im bł. Michała Piaszczyńskiego
7. Pałac Biskupa od strony Katedry.
8. Pałac Biskupa od strony ulicy Giełczyńskiej
9. Pałac Biskupa, Dom Rekolekcyjny i Poradnia Rodzinna widok od strony ulicy Sadowej. Pałac Biskupi, neoklasycystyczny budynek z 1925 roku, zbudowany wg projektu Zdzisława Świątkowskiego, fasadą zwrócony na zachód
10. Dawna plebania
11,12 Cytaty słów Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego
13. Dom Katolicki. Zbudowany w latach 30-tych XX wieku Dom Katolicki, wyświęcony w 1935 roku. W latach międzywojennych służył do spotkań diecezjalnych.
W 1945 roku mimo sprzeciwu władz kościelnych budynek przejęto siłą dla wojsk sowieckich. Od 1956 roku do lat 70-tych funkcjonowała Biblioteka Publiczna, do lat 80-tych funkcjonowało kino Październik. Do 1975 roku był to Powiatowy Dom Kultury, potem po awansie łomży na województwo WDK, do chwili przekazania władzom kościelnym. Przez jakiś czas mieściło się w nim też Muzeum Północno-Mazowieckie.
Od 1991 roku mieści się tu Liceum Ogólnokształcące Katolickiego Stowarzyszenia "Pokój i Dobro" im. Ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego.